Hiç Kimse Görmek İstemeyen Biri Kadar Kör Olamaz Kitabı İle İlgili Klasik Sorular Ve Cevapları

 

Hiç Kimse Görmek İstemeyen Biri Kadar Kör Olamaz Kitabı İle İlgili Klasik Sorular Ve Cevapları

 

1. İbni Sina, "Avicenna" adıyla da bilinen bir düşünür olarak hangi yüzyılda yaşamış ve hangi bilim dallarında öne çıkmıştır?
Cevap:İbni Sina (Avicenna), 11. yüzyılda yaşamış; felsefeci, hekim, astronom, matematikçi ve fizikçi gibi birçok bilim dalında öne çıkmıştır. Metinde "11. yüzyılda insanlığın cevap aradığı sorulara pozitif bilimci yaklaşımla karşılık vermiş bir felsefeci, eşsiz bir hekim, astronom, matematikçi ve fizikçi" olarak tanımlanır.

2. İbni Sina'nın doğum yeri ve erken çocukluk döneminde aldığı eğitim hakkında bilgi veriniz.
Cevap:İbni Sina, MS 980 yılında Buhara şehrinin Eşfene köyünde dünyaya gelmiştir. Babasının devlet görevlisi olması sayesinde âlimlerin ve düşünürlerin ağırlandığı bir evde büyüdü. On yaşında Kuran’ı tamamen ezberledi, Arapçayı anadili gibi öğrendi ve din, fıkıh, akait, edebiyat eğitimleri aldı. Üstün zekâsı nedeniyle hocaları "ilimden başka işle meşgul edilmemesini" önermiştir.

3. İbni Sina, felsefe dünyasında hangi ekolün önemli temsilcilerinden biri olarak kabul edilir ve bu ekolün temel yaklaşımı nedir?

Cevap:İbni Sina, İslam dünyasında Aristo geleneğine uygun olarak gelişen "Meşşailik" ekolünün önde gelen temsilcilerinden biridir. Metinde "Meşşailik" adının "yürüme" anlamındaki "meşy" kelimesinden türetildiği ve Aristo'nun ruh yanında bedeni de eğitme amacı güttüğü için yürüyerek ders yapılan felsefe geleneğinin İslam dünyasındaki takipçilerine verildiği belirtilir. Bu ekol, Aristo geleneğine uygun olarak akılcıydı.

4. İbni Sina'nın tıp alanındaki en önemli eseri hangisidir ve bu eser Batı dünyasında nasıl bir etki yaratmıştır?
Cevap:İbni Sina'nın tıp alanındaki en önemli eseri "El Kanun Fit Tıp"tır. Bu eser, 13. yüzyılda Cremonalı Gerard tarafından Latinceye çevrilmiş ve 17. yüzyıla kadar Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda gibi Avrupa ülkelerinde tıp fakültelerinde ders kitabı olarak okutulmuştur. Bu sayede "Avicenna" Avrupa'da büyük bir şöhrete ulaşmış ve Hipokrat ile Galenos gibi büyük hekimlerle birlikte anılmıştır.

5. Metinde "tarihin bu en büyük hekimi" olarak anılan İbni Sina'nın, Batı medeniyetindeki hangi önemli düşünür ve sanatçıları etkilediği belirtilmiştir?
Cevap:Metinde belirtildiğine göre İbni Sina, başta Müslüman ve Avrupalı felsefeciler olmak üzere, Da Vinci’den Aziz Thomas'a kadar birçok düşünürü ve sanatçıyı etkilemiştir. Ayrıca, Alman filozof Albertus Magnus, İngiliz filozof Roger Bacon, Sicilyalı filozof St. Thomas Aquinas, Dante ve Fransız filozof Rene Descartes gibi isimler de onun etkisinde kalmıştır.

6. İbni Sina'nın bilginin oluşumu ve ruhun aydınlanması ile ilgili görüşlerini "insanın ruhu kandil, ilim onun aydınlığı..." benzetmesi üzerinden açıklayınız.
Cevap:İbni Sina'ya göre insan ruhu bir kandile benzer, ilim ise bu kandilin aydınlığıdır ve ilahi hikmet de kandildeki zeytinyağı gibidir. Bu benzetmeyle, insanın ruhunun ışık saçmasını istiyorsa onu bilgiyle beslemesi gerektiğini vurgular. Metin, niyet ederek ve çalışarak ilahi bilgiye ulaşmanın kaçınılmaz olduğunu, ruhun yüzünü ait olduğu kutsal âleme çevirmesiyle ebedi yaşama ereceğini belirtir.

7. İbni Sina'nın felsefesinin temelini oluşturan "Zorunlu Varlık" ve "Mümkün Varlık" ayrımını açıklayınız.
Cevap:İbni Sina'ya göre varlık, "Zorunlu Varlık" ve "Mümkün Varlık" olarak ikiye ayrılır. Zorunlu Varlık, var olmak için kendisinden başka hiçbir şeye ihtiyaç duymayan, yani Tanrı'dır. Mümkün Varlık ise var olmak için bir sebebe muhtaç olan, yani Tanrı dışındaki tüm varlıklardır. Bu ayrım, onun felsefesinin temelini oluşturur ve "İmkân ve Sebep Delili" görüşünün de dayanağıdır.

8. İbni Sina'nın "Boşlukta Uçan Adam" deneyini hangi felsefi kavramı açıklamak için kullandığını ve bu deneyin ne anlama geldiğini belirtiniz.
Cevap:İbni Sina, "Boşlukta Uçan Adam" deneyini, varlığın doğrudan akılla kavranan bir bilgi olduğunu somutlaştırmak için kullanmıştır. Metinde açıklandığı gibi, bu deneyde, boşlukta uçan bir adam hiçbir yere temas etmeden, hiçbir duyu organıyla veri algılayamasa dahi kendisinin var olduğunu bilir ve "Varım..." der. Bu, insanın vasıtasız bir şekilde kendi varlığının farkına varması ve varlık bilgisinin duyusal algılardan bağımsız olarak akılla edinilebileceğini ifade eder.

9. İbni Sina, evrenin yaratılış sebebini neye bağlar ve bu konuda geliştirdiği "sudur" teorisini kısaca açıklayınız.
Cevap:İbni Sina, evrenin yaratılış sebebini "aşk"a (sevgiye) bağlamıştır. Metinde belirtildiği üzere, yaratılışta bilgi olduğu kadar aşk da vardır. Sudur teorisine göre, Tanrı'dan (Zorunlu Varlık) önce "İlk Akıl" sudur eder, ardından ikinci akıl ve sırasıyla evreni oluşturan gezegenler, yıldızlar, Ay, Dünya ve dünyadaki tüm canlı ve cansız varlıklar meydana gelir. Bu, Tanrı'nın kendi zatına olan sevgisi, bilgisi ve düşünmesiyle bütün varlıkların meydana geldiğini ifade eder.

10. İbni Sina, bilgiye ulaşma konusunda "sezgi"nin önemini nasıl ifade eder ve bunu hangi benzetmeyle açıklar?
Cevap:İbni Sina, bilgiye ulaşmada sezginin (feraset ilmi) çok önemli olduğunu vurgular. Metinde "Kavrama iki yolla olur: sezgi ve öğrenme" der. Sezginin faydalarını "Herkesin saklamakta olduğu içyüzünü bu ilim hemen meydana çıkarır. Bu ilme bakarak herkese karşı nasıl hareket edeceğini ve nasıl vaziyet alacağını tayin eder..." diyerek açıklar. Bu, sezginin günlük yaşamda daha az hata yapmayı sağladığını ve ulvi bilginin ışığına daha kolay erişim sağlayan bir anahtar olduğunu belirtir.

11. İbni Sina'nın tıp alanındaki yenilikçi yaklaşımını, mikroplar ve bulaşıcı hastalıklar konusundaki tespitleri üzerinden açıklayınız.

Cevap:Metne göre, İbni Sina mikroskop gibi cihazlar olmadığı bir dönemde, gözle görülmeyen "kurtçuk" adını verdiği canlıların temas ve hava yoluyla hastalıkları taşıdığını anlamıştır. Çiçek, cüzzam, veba gibi hastalıkların bu yolla bulaştığını, pis ve havasız ortamların hastalığa davetiye çıkardığını, vebanın önce fareler gibi hayvanlarda görüldüğünü ve hangi rüzgârın hangi hastalığın taşınmasına katkı sağladığını tespit etmiştir. Bu da onun "önleyici tıp" konusunda öncü olduğunu gösterir.

12. İbni Sina, "Hayatın genişliği, uzunluğundan daha önemlidir" sözüyle neyi ifade etmek istemiştir?
Cevap:Bu sözüyle İbni Sina, insan ömrünün niceliğinden (uzunluğundan) ziyade niteliğine (genişliğine) dikkat çeker. Metinde belirtildiği gibi, eğer insan kendini kültürel ve estetik yönden zenginleştirebildiyse, düşünsel açıdan bitkisel ve hayvani bilincin üzerine çıkarabildiyse, varlığı üzerine düşünebildiyse ve âlemin tümüne yayılan aşkı hissedebildiyse, kısa görünen yaşamının bile yüz yıl yaşayandan daha verimli ve dolu geçtiğini vurgular.

13. İbni Sina'ya göre mantık biliminin işlevi ve insan için önemi nedir?
Cevap:İbni Sina, mantığı "insana, zihninde kazanılmış bilgilerden kazanılacak bilgilere geçme işlemlerini, bu bilgilerin özelliklerini... öğreten bir bilim" olarak tanımlar. Metinde ifade edildiği gibi, mantığı adeta bir "alet" gibi görür. Ruhbilimden doğan mantık, düşüncenin kararlarını bulmak, bunlar arasında bağlantı kurmak ve doğru düşünmek için insana gereklidir. Mantığın gayesi, elde edilmek istenen bilgiye hatasızca ulaşmanın yollarını göstermektir.

14. İbni Sina'nın ahlak felsefesindeki temel ilkeleri ve "iyiliklerin en faydalısı sadakadır" sözüyle neyi vurguladığını açıklayınız.
Cevap:İbni Sina'ya göre ahlak ilmi, nefsin iyi ve kötü hallerini ele alır ve en yüksek haz ve mutluluğun "ruh mutluluğu" olduğunu savunur. "İyiliklerin en faydalısı sadakadır" diyerek başkalarına yardım etmenin önemini vurgular. Ayrıca, "En iyi huy, herkesin eza ve cefasına katlanmak, kimseye ses çıkarmamaktır" diyerek sabır, riyakârlıktan uzak durma, dedikodu ve tartışmadan kaçınmayı ahlaklı olmanın ve "kirden ve pastan temizlenmenin" yolları olarak gösterir.

15. İbni Sina, bir hekim olarak hastaları muayene ederken nelere dikkat ederdi?
Cevap:Metinde belirtildiğine göre, İbni Sina, hastaları muayene ederken vücut yapılarına, mizaçlarına, yaşam tarzlarına, beslenme ve diyetlerine, beden hareketlerine ve yaptıkları egzersizlere dikkat ederek teşhis koyardı. Hastanın bütün vücudunu baştan aşağı kontrol ettiği, nabız ve idrarı da incelediği bilinmektedir.

16. İbni Sina, çocukların eğitimi ve sağlığı konusunda hangi tavsiyelerde bulunmuştur?
Cevap:İbni Sina, çocuklara altı yaşında eğitime başlanmasını önerir. Doğumdan hemen sonra bebeğin tuzlu suyla yıkanmasını, sonraki dönemde günde iki üç kez yıkanmasını, günde iki kez anne sütüyle beslenmesini ve beslendikten sonra ninniyle uyutulmasını tavsiye eder. Ayrıca, çocukların erken yaşta çalıştırılmasına karşı çıkarak, bunun olgun yaşta çabucak kudretten düşüreceğini savunmuştur.

17. Metinde İbni Sina'nın hayatındaki zorluklara (sürgün, hapis, kıskançlık) karşı yaklaşımı nasıl özetlenmektedir?
Cevap:Metinde belirtildiği gibi, İbni Sina, hayatı boyunca vezirlik, hapis, sürgün ve kıskançlık gibi birçok zorlukla karşılaşmıştır. Ancak bu durumların onu mutsuz etmediği ve yolundan döndürmediği, aksine her zaman doğru bildiği yolda ve kendinden emin adımlarla ilerlemeye devam ettiği vurgulanır. Onun düşünce yapısında "sıkıntılar karşısında pes etmek ya da yıkılmak değil, sabrederek çalışmaya devam etmek" vardı.

18. İbni Sina'ya göre ideal insan modeli nedir ve bu modele ulaşmak için ne yapmalıdır?
Cevap:İbni Sina'ya göre ideal insan, "Zorunlu Varlık"ın yani Tanrı'nın farkında olan insandır. Metne göre bu modele ulaşmak için insanlar, temel doğa bilimlerini öğrenmeli, ahlak kurallarını içselleştirerek gelişmeli, bitkisel-hayvani ruhun üstüne çıkıp "Faal Akıl"ın ışığını almaya hazır hale gelmelidir. Akıl ve iradesini kullanarak bilgiye ulaşmalı, kendini sürekli geliştirmeli ve ruhunu kötülüklerden arındırarak "Müstefad Akıl" düzeyine erişmelidir.

19. İbni Sina, insanın ruhunun (nefsinin) gelişimini açıklarken hangi akıl sınıflamasını kullanır ve bu sınıflamanın en yüksek basamağı nedir?
Cevap:İbni Sina, insanın ruhunun gelişimini açıklarken akıl sınıflamasını kullanır. Bu sınıflama Heyulani Akıl, Özellik Halindeki Akıl, Eylem Halindeki Akıl, Müstefad Akıl ve Kutsi Akıl basamaklarından oluşur. Metne göre, bu sınıflamanın en yüksek basamağı "Kutsi Akıl"dır. Kutsi Akıl, varlıkların özüne inebilen ve doğrudan Faal Akıl'la bağlantı kurarak bilgi alınabilen akıldır ve sadece peygamberlere özgüdür.

20. İbni Sina'nın psikiyatri alanındaki önemli bir keşfini ve aşkı bir hastalık olarak ele alış biçimini örneklendirerek açıklayınız.
Cevap:Metinde belirtildiğine göre, İbni Sina, aşkı bir hastalık olarak ele almış ve tedavi edilebileceğini savunmuştur. Kendisine gösterilen, yemeden içmeden kesilen bir hastanın nabzını kontrol ederek, bazı isimleri telaffuz ettiğinde nabzın hızlandığını fark etmiştir. Böylece hastanın kim için karasevdaya tutulduğunu anlamış ve çare olarak âşık olunan kişiyle evlendirilmesini önermiştir. Eğer evlilik mümkün olmazsa, âşık olunan kişinin değersizleştirilmeye çalışılması, hava değişimi ve soğuk su gibi tedaviler önermiştir. Bu yaklaşımını "Aşk Risalesi" adlı eserinde de ele almıştır.