Elia İle Yolculuk
Kitabı İle İlgili Klasik Sorular Ve Cevapları
1. Elia Kazan, kendini hangi
kimliğe daha yakın hissederdi ve bunu nasıl ifade ederdi?
Cevap: Elia Kazan, kendini bir Amerikalı ya da Yunan gibi değil, bir Anadolulu
gibi hissederdi. Bu kimliğini, oyuncuları birlikte çalışmaya ikna ettiği ve
“Anadolu gülüşü” dediği yeteneğiyle ifade ederdi. Ayrıca hayatı boyunca
taşıdığı çoklu kimlikler arasında “Anadolulu” vasfını öne çıkarır ve yaşlılık
döneminde annesinin memleketi Kayseri’ye dönme isteğiyle bunu pekiştirirdi.
2. Elia Kazan’ın hayatı boyunca
“işbirlikçi” etiketiyle anılmasının sebebi nedir?
Cevap: Bu etiket, McCarthy dönemi sırasında HUAC komisyonuna ifade vermesi ve
bazı isimleri açıklaması nedeniyle oluşmuştur. Bu dönemdeki hataları, ömür boyu
peşini bırakmamış ve onu toplum önünde “işbirlikçi” olarak etiketlemiştir.
3. Elia Kazan, Kayseri’ye
yolculukta neden uçak yerine arabayı tercih etti?
Cevap: Kazan, Anadolu’yu yakından görmek ve hissetmek istediği için arabayı
tercih etti. Yolculuğun yavaş ilerlemesini, çevreyi gözlemlemeyi ve Erciyes
Dağı’nın karlarını uzaktan görmeyi deneyimlemek istemiştir; böylece yolculuk
ona neredeyse bir ritüel veya duygusal deneyim sunmuştur.
4. Elia Kazan’ın New York’taki
evindeki çalışma odasının en dikkat çekici özelliği nedir ve neyi simgeler?
Cevap: Çalışma odasının en ilginç yanı, kapının sol tarafındaki binlerce
fotoğrafla kaplı duvardır. Bu duvar, Doğu ve Batı ikileminin grotesk bir kolajı
gibi görünür ve Kazan’ın karmaşık Anadolu ruhunun bir belgesi olarak
yorumlanabilir.
5. Elia Kazan’ın hayat ilkesi
haline getirdiği öğüt nedir ve neyi yasaklar?
Cevap: Kazan, insanın her durumda direnmesi gerektiğini, üzüntüye kapılmaması
gerektiğini söylerdi. Üzüntü çürütür düşüncesiyle, öfkelenmek, savaşmak, kızmak
ve direnmek gibi aktif duyguları teşvik ederdi; pasif bekleyişe ve üzüntüye
izin vermezdi.
6.Yazar, Elia Kazan’ın uyurken
dinlediği yüksek klarnet müziği için nasıl bir benzetme yapmıştır?
Cevap: Yazar, klarneti bir bukalemuna benzetir. Çünkü Kazan’ın dinlediği müzik
türleri Avrupa klasik müziğinden klezmere, cazdan alaturkaya kadar değişir;
klarnet bu farklı türlerin kılığına girerek farklı şehirlerden gelen bir müzik
havası yaratır.
7.Elia Kazan, babasını nasıl
tanımlamış ve bu yazarın hangi bilgiyi öğrenmesine yol açmıştır?
Cevap: Kazan, babasının sert bir karaktere sahip olduğunu, annesini dövdüğünü
ve genç Elia’ya aktör olamayacağını hatırlatacak şekilde baskı yaptığını
anlatmıştır. Yazar, bu bilgiyi Kazan’ın romanlarından ve öz yaşam öyküsünden
öğrenmiştir.
8. Elia Kazan’ın yemek
alışkanlıkları hangi Anadolu köylü geleneğini çağrıştırır ve nasıl bir davranış
sergilerdi?
Cevap: Kazan, yemekleri hızlıca ve seremonisiz bir şekilde tüketir, tabağı
bitirir bitirmez “İş bitti!” diyerek tabağı iterdi. Bu, yemek işini bir görev
gibi yapması ve uzun sohbetlerden hoşlanmaması ile Anadolu köylüsü geleneğini
yansıtır.
9. Elia Kazan’ın kadınlarla
ilişkilerinde dikkat çeken ortak özellikler nelerdir?
Cevap: Kazan, aşık olduğu kadınların hepsinin sarışın, Amerikalı veya İngiliz
ve WASP (White Anglo-Saxon Protestant) nitelikte olmasına dikkat ederdi.
Hayatına Türk, Yunan veya Doğulu kadınlar girmemiştir.
10. Elia Kazan’ın Osmanlı kimliğine
bakışı nasıldır ve bunu nasıl kabul eder?
Cevap: Kazan, Kadıköy’de doğduğu için Osmanlı köklerine sahip olduğunu ve bu
nedenle “tek Osmanlı” olduğunu mizahi bir şekilde kabul eder. Bu kimliği
gülerek benimser ve şaka olarak dahi olsa üzerinde durur.
11. Elia Kazan’ın “Yaşam Boyu
Başarı Oscarı”na yaklaşımı nasıldı?
Cevap: Kazan, bu ödülü bir hediye olarak görmüş, daha önceki Oscar’larını almak
için çok çalıştığını, ancak üçüncü ödülü küçümseyerek karısına verdirmeyi
tercih etmiştir. Onun için önemli olan ödül değil, emeğin kendisidir.
12. Elia Kazan’ın oynadığı son rol
ve film hangisidir?
Cevap: Kazan’ın son rolü, Zülfü Livaneli’nin Sis filminde, İstanbul’daki bir
kahvede tavla oynayan adam rolüdür.
13. Yazar, Elia Kazan ile ilk
tanışmasında hangi anıyı paylaşmıştır?
Cevap: Yazar, Elia Kazan’la ilk tanıştığında Yaşar Kemal ile havaalanında
karşılamaya gitmiş, o anda uzun süreli bir dostluk olacağını düşünmemiştir.
Ancak zamanla bu tanışma, yıllar sürecek yakın bir dostluğa dönüşmüştür.
14. Elia Kazan’ın annesinin köyü
Germir’i ziyaretinde yaşadığı duygu nedir?
Cevap: Kazan, yıkılmış evleri görünce büyük bir hüzün ve şaşkınlık yaşamıştır.
Dudakları titremiş, gözleri dolmuş ve annesine sığınmak istemiştir; bu an,
yazar tarafından Kazan’ı en çok yıkılmış gördüğü an olarak anlatılır.
15. Yazar, İzmir yangını film
projesi üzerine yaptığı eleştiriler ve Kazan’ın tepkisi nasıldı?
Cevap: Yazar, filmin tek taraflı olduğunu ve Türklerin kurtuluş mücadelesini
göz ardı ettiğini belirtmiştir. Kazan, eleştiriyi kabul etmiş ve daha önce fark
etmediği bu boyutu senaryoya ekleyeceğini söylemiştir.
16. Yazar, Kayseri tarihini Elia
Kazan’a nasıl aktarmış ve Kazan’ın ilgisi nasıldı?
Cevap: Yazar, Kayseri Kalesi’nin MS 500 yılında Bizans İmparatoru Jüstinyen
tarafından yaptırıldığını ve şehrin adının “Ceasarea” yani Sezar şehri olduğunu
anlatmıştır. Kazan, şehrin tarihine büyük ilgi göstermiş ve her detayı öğrenmek
istemiştir.
17. Yazarın askeri cezaevinde
öğrendiği üç kural nedir?
Cevap: 1) Aklını kaybedecek gibi olsa da bunun bir sonu olduğunu bilmek. 2)
Kendine saygıyı korumak için direnmek ve amaçlarını anlamak. 3) İşkencede
bağırmaktan çekinmemek, acısını gizlememek.
18. Arthur Miller, Kremlin’de
Mihail Gorbaçov’a hangi görüşleri dile getirmiştir?
Cevap: Miller, dünyanın yeni sorunlara eski ideolojilerle çözüm bulamayacağını
belirtmiştir. Ona göre, Marx veya Adam Smith gibi düşünürler bugünün
sorunlarına çözüm üretmek için büyücü değildi; eski ideolojiler yetersiz
kalıyordu.
19. Yazar, pasaport hikayelerini
anlatırken hangi tema ile ilişki kurmuştur?
Cevap: Yazar, farklı renklerdeki pasaportlar nedeniyle farklı muamele gördüğünü
ve bunun insan yerine kağıtlara değer veren sistemleri gösterdiğini
vurgulamıştır. Bu durumu tiyatro eseri Durum Kalkanı ile ilişkilendirmiştir.
20. Elia Kazan, yazarın son telefon
görüşmesinde ne söylemiş ve yazar bunu nasıl yorumlamıştır?
Cevap: Kazan, “Ben sağırım, sizi duyamam” diyerek telefonu kapatmıştır. Yazar,
bunun Kazan’ın duygusal bir kapanış içinde olduğunu ve o an konuşmak
istemediğini düşündürmektedir; bu, Kazan’ın vefatından önceki son temas olarak
yorumlanmıştır.