İstiare

Bir şeyi kendi adının dışında, türlü yönlerden benzediği başka bir şeyin adı ile anma. Bu bakımdan istiare hem bir mecaz hem de bir benzetme sanatıdır. İstiarenin bu iki yönlü özelliğine göre, bir istiarede şu üç özelliğin bulunması gerekir.
a. Sözcüğün gerçek anlamının dışında herhangi bir kavrama ya da nesneye ad olması.
b. Engelleyici ipucu (karine-i mâni’a) bulunması yani sözcüğün kendi anlamında kullanılmasının imkânsız olması.
c. Benzetme amacının bulunması.

İstiarede benzetme amacının bulunması, onun benzetme sanatının özel  bir durumu olduğunu gösterir. Buna göre istiare, benzetmenin temel iki ögesinin yani benzetilen ile benzetmeliğin, birinden birinin söylenmemesi ile yapılır.

1. Açık istiare (istiare-i musarraha) :Benzetme ögelerinden yalnız benzetmelik ile yapılan istiaredir. Bu türlü istiarede benzetilen söylenmez. Divan edebiyatındaki mazmunların (klişeleşmiş mecaz) çoğu açık istiare durumundadır:

















2. Kapalı istiare (istiare-i mekniye): Benzetme ögelerinden yalnız benzetilenle yapılan istiaredir. Bu tür istiarede benzetmelik söylenmez, bir anlamda gizlenir.

     










    




 3. Yaygın istiare (istiare-i temsiliye): Benzetmenin temel ögelerinden yalnız biriyle, çok sayıda benzerlikleri sıralayarak yapılan istiaredir. Bunu yaygın benzetme ile karıştırmamak gerekir. Çünkü yaygın benzetmede, benzetilen ve benzetmeliğin ikisi de söylenir. Yaygın istiarede ise benzetilen ve benzetmelikten yalnız birisi söylenmiştir. Örneğin aşağıdaki şiirde benzetmelik “gemi”dir, benzetilen “ruh”tur ve söylenmemiştir:


Bu temel nitelikteki istiarelerden başka birkaç çeşit istiare daha vardır: Bir tek sözcükle oluşan istiareye istiare-i müfrede, birden çok benzerlik sıralayarak yapılan  istiareye istiare-i mürekkebe (buna mecaz-ı murekkeb de denir), engelleyici ipucunun bulunmadığı istiareye istiare-i mutlaka, engelleyici ipucunun bulunduğu istiareye istiare-i mücerrede, benzerliğin pekiştirici sözcüklerle nitelendiği istiareye  istiare-i müreşşaha, içinde benzerliğin ne yönde olduğunu gösteren bir sözcüğün bulunduğu istiareye istiare-i tahyiliye, alaylı ve nükteli olan istiareye istiare-i tehekkümiye ya da istiare-i temlihiye denir.     
Mehrali Calp
UYARI: SİTEDE YAYINLANAN YAZILARIN BAŞKA SİTELERDE KULLANILMASI SUÇTUR. FİKİR VE SANAT ESERLERİNİ KORUMA KANUNU GEREĞİNCE YAZILARI KOPYALADIĞI TESPİT EDİLEN KİŞİLERLE İLGİLİ YASAL YOLLARA BAŞVURULACAKTIR!.. YAZILAR SİTEYE AKTİF LİNK VERİLEREK KOPYALANABİLİR.

Share :

Facebook Twitter Google+
0 Komentar untuk "İstiare"

YORUMLARINIZI YORUMLAMA BİÇİMİNİ "ANONİM" SEÇEREK İSİM, MAİL ADRESİ VB. YAZMAK İLE UĞRAŞMADAN KOLAYCA YAYINLAYABİLİRSİNİZ. KÜÇÜK BİR TEŞEKKÜRÜN BİLE BİZİM İÇİN ÇOK ÖNEMLİ VE DEĞERLİ OLDUĞUNU UNUTMAYIN...

Back To Top