Ses ve Çeşitleri

 

SES NEDİR ?
Ses, dilin en küçük birimidir. Genellikle sesler tek başına bir anlam taşımaz.
SES & HARF İLİŞKİSİ :

Konuşmamıza yarayan sesler, birer şekille gösterilir. Seslerin yazıdaki şekline harf, bir dildeki harflerin bütününü sırasıyla gösteren dizgeye alfabe denir.

SESLERİN MEYDANA GELİŞİ:

İnsan sesi, ses yolunda oluşur. Bu yol akciğerlerde başlar, soluk borusu, gırtlak, ağız boşluğuyla devam ederek dudaklarda son bulur. Akciğer, gırtlak ses telleri, küçük dil, geniz, dil, damak, diş etleri, dişler, dudaklar ses yolunu oluşturup konuşmamızı sağlar.

SESLERİN SINIFLANDIRILMASI: 

Türkçe’mizde konuşmamız için gerekli olan 29 ses vardır. Bu sesler ses yolundaki biçimlenişine göre ikiye ayrılır:ÜNLÜLER & ÜNSÜZLER

a) ÜNLÜLER VE ÖZELLİKLERİ


Ünlüler, ses yolunda hiçbir engele uğramadan çıkar. Türkçe’mizde sekiz ünlü harf vardır: a, e, i, ı, ü, u, o, ö. Ünlülerin sınıflanması dilin, çenenin ve dudakların durumuna göre yapılır:

1) DİLİN DURUMUNA GÖRE ÜNLÜLER


Büyük dilin ağızda geriye doğru çekilmesiyle kalın; ileri itilerek dişlere değdirilmesiyle ince ünlüler çıkar.

a, ı, o, u, kalın

e, i, ö, ü ince

2) ÇENENİN DURUNMUNA GÖRE ÜNLÜLER


Alt çenenin çok açılmasıyla geniş; az açılmasıyla dar ünlüler çıkar.

a, e, o, ö geniş

ı, i, u, ü dar

3) DUDAKLARIN DURUMUN GÖRE ÜNLÜLER


Dudakların büyük bir şekil almasıyla düz ünlüler; yuvarlaklaşmasıyla yuvarlak ünlüler çıkar.

a, e, ı, i düz

o, ö, u, ü yuvarlak

b. ÜNSÜZLER VE ÖZELLİKLERİ


Dilimizde yirmi bir ünsüz vardır: b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t,v, y, z. Boğumlama noktaları, sürekli süreksiz söylenmelere, yumuşak ve sert oluşları bakımından sınıflandıra biliriz.

1. Boğumlanama Yerlerine Göre Ünsüzler


Ünsüzler boğumlanma (çıkış) yerlerine göre dörde ayrılır: Dudak, diş, damak ve gırtlak ünsüzleridir.

Dudak ünsüzleri: b, f, m ,p, v.

Diş ünsüzleri: c, ç, d, j, l.

Damak ünsüzleri: g, k, y.

Gırtlak ünsüzleri: ğ,h.

2. Ses Yolunun Durumuna Göre Ünsüzler


Ünsüzler söyleyiş sürelerine göre, sürekli ve süreksiz ünsüzler olarak ikiye ayrılır. Bir sesin sürekli olup olmadığını, başına bir ünlü getirilerek anlaşılır. Örneğin : z başına “e” getirilir. “ezzzzz” diye gidiyor ama b ise “eb” deyip kalıyor. Sürekli ve süreksiz ünlüler ;a.

Sürekli ünsüzler : f, ğ, h, j, l, m, n, r, s, ş, v, y, z. b.

Süreksiz ünsüzler :b, c, ç, d, g, k, p, t.

3. Ses Tellerinin Durumuna Göre Ünsüzler


Ünsüzler, ses, tellerinde perdelenirken aldıkları duruma göre sert ve yumuşak ünsüzler olmak üzere ikiye ayrılır.

SERT ÜNSÜZLER

Sert ünsüzler ses yolunda engele uğrayarak çıkarlar.Bu ünsüzlerin söylenişinde daha çok nefese ihtiyaç duyulur. Sert ünsüzler : ç, f, h, k, p, s, ş, t.

YUMUŞAK ÜNSÜZLER

Yumuşak ünsüzler, ses yolunda engele uğramadan çıkarlar. Bu ünsüzlerin söylenişinde fazla nefese ihtiyaç yoktur. Yumuşak ünsüzler : b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z.

 

Ses ve Çeşitleri slayt 1  İNDİRRRRRRRRRRRRRRRRRRR

Ses ve Çeşitleri slayt 2 İNDİRRRRRRRRRRRRRRRRRRR

 

 

 

 
UYARI: SİTEDE YAYINLANAN YAZILARIN BAŞKA SİTELERDE KULLANILMASI SUÇTUR. FİKİR VE SANAT ESERLERİNİ KORUMA KANUNU GEREĞİNCE YAZILARI KOPYALADIĞI TESPİT EDİLEN KİŞİLERLE İLGİLİ YASAL YOLLARA BAŞVURULACAKTIR!.. YAZILAR SİTEYE AKTİF LİNK VERİLEREK KOPYALANABİLİR.

Share :

Facebook Twitter Google+
0 Komentar untuk "Ses ve Çeşitleri"

YORUMLARINIZI YORUMLAMA BİÇİMİNİ "ANONİM" SEÇEREK İSİM, MAİL ADRESİ VB. YAZMAK İLE UĞRAŞMADAN KOLAYCA YAYINLAYABİLİRSİNİZ. KÜÇÜK BİR TEŞEKKÜRÜN BİLE BİZİM İÇİN ÇOK ÖNEMLİ VE DEĞERLİ OLDUĞUNU UNUTMAYIN...

Back To Top